ย้อนกลับ
ปัญหาพบบ่อย
ท่อน้ำนมอุดตันและเต้านมอักเสบ
ก้อนแข็งในเต้าที่มาพร้อมความเจ็บ ต้องระบายน้ำนมต่อเนื่อง และรู้ว่าเมื่อไรควรพบแพทย์
ท่อน้ำนมอุดตันเกิดจากน้ำนมค้างในบางส่วนของเต้า มักคลำได้เป็นก้อนแข็งกดเจ็บ ถ้าปล่อยไว้อาจลุกลามเป็นเต้านมอักเสบ (Mastitis) ซึ่งมีไข้ร่วมด้วย ข่าวดีคือถ้าจัดการเร็ว มักดีขึ้นภายใน 24–48 ชั่วโมง
แยกให้ออก
- เต้าคัด (Engorgement): เต้าตึงแข็งทั้งสองข้าง มักเกิดในวันที่ 3–5 หลังคลอด
- ท่ออุดตัน: คลำได้ก้อนเฉพาะจุด กดเจ็บ ผิวอาจแดงเล็กน้อย ไม่มีไข้
- เต้านมอักเสบ: ก้อนแข็ง ผิวแดงร้อนเป็นบริเวณกว้าง ร่วมกับไข้สูง หนาวสั่น ปวดเมื่อยเหมือนเป็นไข้หวัดใหญ่
ดูแลเบื้องต้น
- ให้ลูกดูดข้างที่มีปัญหาบ่อยขึ้น การระบายน้ำนมคือการรักษาที่สำคัญที่สุด จึงห้ามหยุดให้นม
- จัดท่าให้คางลูกชี้ไปทางก้อนที่อุดตัน เพราะแรงดูดจะแรงที่สุดฝั่งที่คางอยู่
- ประคบเย็นหลังให้นมเพื่อลดบวมและอักเสบ ประคบอุ่นสั้น ๆ ก่อนให้นมเพื่อช่วยให้น้ำนมไหล
- นวดเบา ๆ จากด้านนอกเข้าหาหัวนมขณะให้นม ไม่ควรนวดแรงหรือกดลึก เพราะทำให้เนื้อเยื่อบวมมากขึ้น
- พักผ่อนให้มากและดื่มน้ำให้เพียงพอ
- เลี่ยงชุดชั้นในที่รัดแน่นหรือมีโครงกดเต้า และเลี่ยงการนอนทับข้างที่มีปัญหา
ป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ
- ไม่ปล่อยให้เว้นมื้อนมนานเกินไป และไม่ใส่เสื้อชั้นในที่รัดจนกดท่อน้ำนม
- สลับท่าให้นมเพื่อระบายทุกส่วนของเต้า
- หลีกเลี่ยงการปั๊มมากเกินความจำเป็น เพราะทำให้ผลิตน้ำนมเกินและเสี่ยงอุดตันซ้ำ
- ถ้าจะหย่านม ให้ค่อย ๆ ลดทีละมื้อ
ควรปรึกษาแพทย์หรือคลินิกนมแม่เมื่อ
- มีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ร่วมกับเต้านมแดงร้อน
- อาการไม่ดีขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงหลังดูแลเบื้องต้น
- คลำได้ก้อนที่นิ่มขึ้นเรื่อย ๆ คล้ายมีน้ำอยู่ข้างใน (อาจเป็นฝีที่เต้านม ต้องได้รับการรักษา)
- มีหนองหรือเลือดปนออกมาทางหัวนม
หัวข้อถัดไป
ลูกไม่ยอมเข้าเต้า ทำอย่างไร
ปัญหาพบบ่อย
ที่มาของข้อมูลหน้านี้
- ปรับปรุงล่าสุด
- ปรับปรุงล่าสุด · เรียบเรียงโดยทีมเนื้อหา DekNurse
- ผู้ตรวจทานทางการแพทย์
- ยังไม่ได้ผ่านการตรวจทานโดยบุคลากรทางการแพทย์
- เรียบเรียงโดยอ้างอิงจาก