สุขภาพ
ทารกมีไข้ต้องทำอย่างไร วัดตรงไหนถึงจะเชื่อได้
ไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสในทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือน ต้องพบแพทย์ทันที ไม่รอดูอาการ บทความนี้บอกวิธีวัดที่เชื่อได้และสิ่งที่ห้ามทำ
ไข้ในทารกไม่เหมือนไข้ในผู้ใหญ่ ยิ่งอายุน้อยยิ่งบอกอาการเองไม่ได้ และการติดเชื้อในทารกเล็กลุกลามเร็วกว่ามาก บทความนี้จึงเน้นสองเรื่องคือ วัดอย่างไรให้เชื่อถือได้ และเมื่อไรที่ต้องออกจากบ้านทันทีโดยไม่รอดูอาการ
ไข้คือกี่องศา และวัดตรงไหน
ในทารก ตัวเลขที่ใช้เป็นเกณฑ์คืออุณหภูมิตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ควรใช้ปรอทดิจิทัลเสมอ ไม่ใช้ปรอทแก้วปรอทและไม่ตัดสินจากการคลำอย่างเดียว เพราะมือของผู้ใหญ่บอกได้แค่ว่า “อุ่น” ไม่ได้บอกตัวเลข
- วัดทางรักแร้เป็นวิธีที่ปลอดภัยและทำได้ง่ายที่บ้าน หนีบให้แนบสนิทและอ่านตามเวลาที่เครื่องกำหนด
- เครื่องวัดหน้าผากหรือหูสะดวก แต่ค่าคลาดเคลื่อนได้ง่าย ถ้าได้ค่าสูงให้วัดซ้ำทางรักแร้เพื่อยืนยัน
- จดเวลาและตัวเลขทุกครั้งที่วัด เพราะแพทย์จะถามว่าไข้เริ่มเมื่อไรและขึ้นสูงสุดเท่าไร
- ถอดผ้าห่อและเสื้อผ้าหนา ๆ ออกก่อนวัด 10–15 นาที เพื่อไม่ให้ได้ค่าที่สูงเกินจริง
ถ้าลูกอายุน้อยกว่า 3 เดือน
นี่คือข้อที่ไม่มีข้อยกเว้น ทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือนที่มีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ต้องไปพบแพทย์ทันที ไม่ว่าจะดูสดชื่นแค่ไหน เพราะภูมิคุ้มกันยังไม่พร้อมและอาการภายนอกอาจยังไม่แสดง
ระหว่างเดินทางไปโรงพยาบาล ให้ถอดเสื้อผ้าที่หนาออก ให้นมตามปกติถ้าลูกยังดูดได้ และห้ามให้ยาลดไข้เองก่อนพบแพทย์ เพราะยาอาจกลบอาการที่แพทย์ต้องใช้ประเมิน
ดูแลอย่างไรระหว่างที่ยังไม่ถึงมือแพทย์
- ให้นมบ่อยขึ้นทีละน้อย เพื่อป้องกันการขาดน้ำ และนับผ้าอ้อมเปียกไว้
- ให้อยู่ในห้องที่อากาศถ่ายเท ใส่เสื้อผ้าบางชั้นเดียว ไม่ห่อหลายชั้น
- เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น ไม่ใช้น้ำเย็นจัดและไม่ใช้แอลกอฮอล์
- ยาลดไข้ใช้ได้เฉพาะเมื่อแพทย์หรือเภสัชกรสั่งให้ใช้เท่านั้น และให้ตามที่แพทย์สั่ง ห้ามคำนวณขนาดยาเองจากอินเทอร์เน็ตหรือยาที่เหลือจากคราวก่อน
- ห้ามให้ยาแอสไพรินกับเด็ก และห้ามใช้ยาของผู้ใหญ่แบ่งให้ทารก
ไข้หลังฉีดวัคซีนต่างออกไปอย่างไร
ไข้ต่ำ ๆ ในวันที่ฉีดวัคซีนพบได้และมักดีขึ้นเองภายใน 1–2 วัน แต่เกณฑ์เรื่องอายุยังคงเดิม ทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือนที่มีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียส ยังต้องให้แพทย์ประเมิน ไม่ถือว่าเป็นผลจากวัคซีนไปเอง
ถ้าไข้เกิดหลังฉีดเกิน 48 ชั่วโมง หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ให้ถือว่าเป็นไข้จากสาเหตุอื่นไว้ก่อน
เมื่อไรควรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์
- ทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือน มีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ไปโรงพยาบาลทันที
- ซึม ปลุกไม่ค่อยตื่น ไม่ดูดนม หรือร้องเสียงแหลมผิดปกติ
- หายใจเร็ว หอบ อกบุ๋ม ปีกจมูกบาน
- ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ
- ชัก เกร็ง กระตุก หรือตาค้าง
- มีจุดเลือดออกใต้ผิวหนังที่กดแล้วไม่จาง ปัสสาวะน้อยลงชัดเจน หรือกระหม่อมบุ๋ม
- ในกรณีฉุกเฉินให้โทร 1669 ระหว่างรอความช่วยเหลือ
อ้างอิง
- องค์การอนามัยโลก (WHO) · Integrated Management of Childhood Illness (IMCI)
- กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข · สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
ปรับปรุงล่าสุด
บทความที่เกี่ยวข้อง
ที่มาของข้อมูลหน้านี้
- ปรับปรุงล่าสุด
- ปรับปรุงล่าสุด · เรียบเรียงโดยทีมเนื้อหา DekNurse
- ผู้ตรวจทานทางการแพทย์
- ยังไม่ได้ผ่านการตรวจทานโดยบุคลากรทางการแพทย์
- เรียบเรียงโดยอ้างอิงจาก