สุขภาพ
อุจจาระทารกสีไหนปกติ สีไหนต้องรีบไปหาหมอ
อุจจาระทารกเปลี่ยนสีได้หลายแบบใน 6 เดือนแรก ส่วนใหญ่ปกติ แต่มีสามสีที่ต้องพาไปพบแพทย์ คือ ซีดขาว แดงมีเลือด และดำหลังพ้นสัปดาห์แรก
ผ้าอ้อมคือรายงานสุขภาพประจำวันที่อ่านง่ายที่สุดของทารก สีและลักษณะเปลี่ยนไปตามอายุและชนิดของนม ส่วนใหญ่ที่ดูน่าตกใจกลับเป็นเรื่องปกติ แต่มีบางสีที่ไม่ควรรอดูอาการเลย
สีที่พบได้และแปลว่าอะไร
- ดำเหนียวคล้ายยางมะตอยใน 1–3 วันแรก คือขี้เทา เป็นเรื่องปกติของทารกแรกเกิด
- เขียวปนเหลืองช่วงเปลี่ยนผ่านราววันที่ 3–5 คือปกติ แสดงว่าเริ่มได้น้ำนมแล้ว
- เหลืองทองเหลว มีเม็ดคล้ายเมล็ดงา คือลักษณะทั่วไปของทารกที่กินนมแม่
- เหลืองน้ำตาลข้นกว่า คือลักษณะทั่วไปของทารกที่กินนมผง
- เขียวเข้ม พบได้จากหลายสาเหตุ เช่น การได้น้ำนมส่วนหน้ามากกว่าส่วนหลัง หรือธาตุเหล็กในนมผง ถ้าลูกกินได้และน้ำหนักขึ้นดี มักไม่ใช่ปัญหา
ความถี่แค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ
ช่วงสัปดาห์แรก ทารกที่กินนมแม่มักถ่ายบ่อย บางคนถ่ายเกือบทุกครั้งที่กินนม หลังอายุราว 6 สัปดาห์ ทารกที่กินนมแม่บางคนอาจถ่ายห่างขึ้นมากจนหลายวันครั้ง ซึ่งยังถือว่าปกติได้ถ้าอุจจาระที่ออกมายังนุ่มและลูกสบายตัว
- สิ่งที่ต้องเฝ้าดูคือความนุ่มของอุจจาระและอาการของลูก ไม่ใช่จำนวนครั้งอย่างเดียว
- ผ้าอ้อมเปียกอย่างน้อย 6 ครั้งต่อวันหลังอายุ 5 วัน คือสัญญาณว่าได้น้ำเพียงพอ
- ถ่ายเหลวเป็นน้ำมากผิดปกติหลายครั้งติดกัน ให้ระวังเรื่องการขาดน้ำ
ท้องผูก หรือแค่เบ่ง
ทารกหลายคนหน้าแดง เกร็ง และร้องขณะเบ่งถ่าย ทั้งที่อุจจาระที่ออกมายังนุ่ม นี่คือการเรียนรู้ที่จะเบ่งของกล้ามเนื้อที่ยังทำงานไม่ประสานกัน ไม่ใช่ท้องผูก
ท้องผูกจริงคืออุจจาระแข็งเป็นก้อนแห้ง ถ่ายลำบาก หรือมีเลือดสดปนจากรอยแยกที่ขอบทวาร ถ้าเป็นแบบนี้ควรให้แพทย์ประเมิน
- ห้ามสวนอุจจาระ ใช้สบู่ หรือสอดสิ่งใดเข้าทวารของทารกเอง
- ห้ามให้น้ำผึ้งกับทารกอายุต่ำกว่า 1 ปีในทุกกรณี เพราะเสี่ยงต่อโรคโบทูลิซึมในทารก
- ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือนที่กินนมอย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องให้น้ำเปล่าเพิ่มเพื่อแก้ท้องผูก
สามสีที่ต้องพาไปพบแพทย์
ถ้าถ่ายซีดขาวร่วมกับตัวเหลืองที่ไม่ลดลงหลังอายุ 2 สัปดาห์ ให้ถือเป็นเรื่องด่วน ไม่ใช่เรื่องที่รอนัดครั้งหน้าได้
- ซีดขาวหรือสีดินโคลน อาจเป็นสัญญาณของภาวะท่อน้ำดีอุดตัน ต้องได้รับการตรวจโดยเร็วที่สุด โดยเฉพาะถ้ามีตัวเหลืองร่วมด้วย
- แดงมีเลือดปน หรือถ่ายเป็นมูกเลือด ต้องให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ
- ดำเหนียวหลังพ้นสัปดาห์แรกไปแล้ว ต่างจากขี้เทา และอาจแปลว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหาร
เมื่อไรควรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์
- อุจจาระซีดขาว ถ่ายมีเลือด หรือถ่ายเป็นมูกเลือด
- อาเจียนพุ่ง หรืออาเจียนเป็นสีเขียว ร่วมกับท้องอืดแข็ง
- ตัวเหลืองมากขึ้น หรือเหลืองถึงฝ่ามือฝ่าเท้า
- ปัสสาวะน้อยลงชัดเจน ผ้าอ้อมไม่เปียก ปากแห้ง หรือกระหม่อมบุ๋ม
- ลูกซึม ไม่ดูดนม หรือมีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไปในทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือน
- ถ้าเก็บภาพผ้าอ้อมไว้ได้จะช่วยแพทย์มาก และถ้าอยากให้พยาบาลช่วยดูก่อนตัดสินใจ TeleCare เป็นทางเลือกหนึ่ง แต่ไม่ใช้แทนการตรวจร่างกาย
อ้างอิง
- ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย · คู่มือสำหรับพ่อแม่ เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลและพัฒนาเด็ก
- กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข · สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก
ปรับปรุงล่าสุด
บทความที่เกี่ยวข้อง
ที่มาของข้อมูลหน้านี้
- ปรับปรุงล่าสุด
- ปรับปรุงล่าสุด · เรียบเรียงโดยทีมเนื้อหา DekNurse
- ผู้ตรวจทานทางการแพทย์
- ยังไม่ได้ผ่านการตรวจทานโดยบุคลากรทางการแพทย์
- เรียบเรียงโดยอ้างอิงจาก
