ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
DekNurse
EN
ย้อนกลับ

สุขภาพ

อุจจาระทารกสีไหนปกติ สีไหนต้องรีบไปหาหมอ

อุจจาระทารกเปลี่ยนสีได้หลายแบบใน 6 เดือนแรก ส่วนใหญ่ปกติ แต่มีสามสีที่ต้องพาไปพบแพทย์ คือ ซีดขาว แดงมีเลือด และดำหลังพ้นสัปดาห์แรก

อ่านประมาณ 6 นาที

ผ้าอ้อมคือรายงานสุขภาพประจำวันที่อ่านง่ายที่สุดของทารก สีและลักษณะเปลี่ยนไปตามอายุและชนิดของนม ส่วนใหญ่ที่ดูน่าตกใจกลับเป็นเรื่องปกติ แต่มีบางสีที่ไม่ควรรอดูอาการเลย

สีที่พบได้และแปลว่าอะไร

  • ดำเหนียวคล้ายยางมะตอยใน 1–3 วันแรก คือขี้เทา เป็นเรื่องปกติของทารกแรกเกิด
  • เขียวปนเหลืองช่วงเปลี่ยนผ่านราววันที่ 3–5 คือปกติ แสดงว่าเริ่มได้น้ำนมแล้ว
  • เหลืองทองเหลว มีเม็ดคล้ายเมล็ดงา คือลักษณะทั่วไปของทารกที่กินนมแม่
  • เหลืองน้ำตาลข้นกว่า คือลักษณะทั่วไปของทารกที่กินนมผง
  • เขียวเข้ม พบได้จากหลายสาเหตุ เช่น การได้น้ำนมส่วนหน้ามากกว่าส่วนหลัง หรือธาตุเหล็กในนมผง ถ้าลูกกินได้และน้ำหนักขึ้นดี มักไม่ใช่ปัญหา

ความถี่แค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ

ช่วงสัปดาห์แรก ทารกที่กินนมแม่มักถ่ายบ่อย บางคนถ่ายเกือบทุกครั้งที่กินนม หลังอายุราว 6 สัปดาห์ ทารกที่กินนมแม่บางคนอาจถ่ายห่างขึ้นมากจนหลายวันครั้ง ซึ่งยังถือว่าปกติได้ถ้าอุจจาระที่ออกมายังนุ่มและลูกสบายตัว

  • สิ่งที่ต้องเฝ้าดูคือความนุ่มของอุจจาระและอาการของลูก ไม่ใช่จำนวนครั้งอย่างเดียว
  • ผ้าอ้อมเปียกอย่างน้อย 6 ครั้งต่อวันหลังอายุ 5 วัน คือสัญญาณว่าได้น้ำเพียงพอ
  • ถ่ายเหลวเป็นน้ำมากผิดปกติหลายครั้งติดกัน ให้ระวังเรื่องการขาดน้ำ

ท้องผูก หรือแค่เบ่ง

ทารกหลายคนหน้าแดง เกร็ง และร้องขณะเบ่งถ่าย ทั้งที่อุจจาระที่ออกมายังนุ่ม นี่คือการเรียนรู้ที่จะเบ่งของกล้ามเนื้อที่ยังทำงานไม่ประสานกัน ไม่ใช่ท้องผูก

ท้องผูกจริงคืออุจจาระแข็งเป็นก้อนแห้ง ถ่ายลำบาก หรือมีเลือดสดปนจากรอยแยกที่ขอบทวาร ถ้าเป็นแบบนี้ควรให้แพทย์ประเมิน

  • ห้ามสวนอุจจาระ ใช้สบู่ หรือสอดสิ่งใดเข้าทวารของทารกเอง
  • ห้ามให้น้ำผึ้งกับทารกอายุต่ำกว่า 1 ปีในทุกกรณี เพราะเสี่ยงต่อโรคโบทูลิซึมในทารก
  • ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือนที่กินนมอย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องให้น้ำเปล่าเพิ่มเพื่อแก้ท้องผูก

สามสีที่ต้องพาไปพบแพทย์

ถ้าถ่ายซีดขาวร่วมกับตัวเหลืองที่ไม่ลดลงหลังอายุ 2 สัปดาห์ ให้ถือเป็นเรื่องด่วน ไม่ใช่เรื่องที่รอนัดครั้งหน้าได้

  • ซีดขาวหรือสีดินโคลน อาจเป็นสัญญาณของภาวะท่อน้ำดีอุดตัน ต้องได้รับการตรวจโดยเร็วที่สุด โดยเฉพาะถ้ามีตัวเหลืองร่วมด้วย
  • แดงมีเลือดปน หรือถ่ายเป็นมูกเลือด ต้องให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ
  • ดำเหนียวหลังพ้นสัปดาห์แรกไปแล้ว ต่างจากขี้เทา และอาจแปลว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหาร

เมื่อไรควรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์

  • อุจจาระซีดขาว ถ่ายมีเลือด หรือถ่ายเป็นมูกเลือด
  • อาเจียนพุ่ง หรืออาเจียนเป็นสีเขียว ร่วมกับท้องอืดแข็ง
  • ตัวเหลืองมากขึ้น หรือเหลืองถึงฝ่ามือฝ่าเท้า
  • ปัสสาวะน้อยลงชัดเจน ผ้าอ้อมไม่เปียก ปากแห้ง หรือกระหม่อมบุ๋ม
  • ลูกซึม ไม่ดูดนม หรือมีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไปในทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือน
  • ถ้าเก็บภาพผ้าอ้อมไว้ได้จะช่วยแพทย์มาก และถ้าอยากให้พยาบาลช่วยดูก่อนตัดสินใจ TeleCare เป็นทางเลือกหนึ่ง แต่ไม่ใช้แทนการตรวจร่างกาย

อ้างอิง

  • ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย · คู่มือสำหรับพ่อแม่ เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลและพัฒนาเด็ก
  • กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข · สมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก

ปรับปรุงล่าสุด

ที่มาของข้อมูลหน้านี้

ปรับปรุงล่าสุด
ปรับปรุงล่าสุด · เรียบเรียงโดยทีมเนื้อหา DekNurse
ผู้ตรวจทานทางการแพทย์
ยังไม่ได้ผ่านการตรวจทานโดยบุคลากรทางการแพทย์