สีผิวและผิวหนังทารกแรกเกิด แบบไหนพบได้ตามปกติ แบบไหนควรให้แพทย์ดู

สีผิวเป็นเพียงหนึ่งสัญญาณ และแทบไม่เคยบอกอะไรได้ด้วยตัวมันเองเลย สิ่งที่ทำให้สีผิวที่เปลี่ยนไปมีความหมาย คือสิ่งที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ได้แก่ การหายใจ การกินนม ความตื่นตัว และอุณหภูมิตัว

ทารกแรกเกิดไม่ได้มีสีผิวเดียวตลอดเวลา สีจะเปลี่ยนเล็กน้อยตามอุณหภูมิห้อง การร้อง การนอน การไหลเวียนเลือดในช่วงหลังคลอด และสีผิวพื้นฐานของแต่ละคน การเทียบลูกกับภาพเพียงภาพเดียวจึงทำให้ตกใจเกินจริงได้ง่าย

วิธีดูที่ใช้ได้จริงคือ เปิดผ้าดูในที่ที่สว่างพอตอนลูกอยู่นิ่ง แล้วดูสองอย่างพร้อมกัน คือสีที่เปลี่ยนไปอยู่ตรงไหนของร่างกาย และลูกยังหายใจสบาย กินนมได้ ตื่นตัวปกติหรือไม่

ตัวเหลืองเกิดจากสารบิลิรูบินในเลือดสูงขึ้นแล้วสะสมที่ผิวหนัง ทำให้ผิวและตาขาวดูเหลือง พบได้บ่อยในทารกแรกเกิด แต่เป็นเรื่องที่ต้องติดตาม ไม่ใช่ปล่อยผ่าน สิ่งที่ต้องสังเกตคือความเหลืองเพิ่มขึ้นหรือไม่ ลูกยังกินนมดีไหม ตื่นตัวปกติไหม และปัสสาวะอุจจาระเป็นอย่างไร

ส่วนผิวซีดผิดปกติเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งการไหลเวียนเลือดที่ลดลงและภาวะที่เกี่ยวข้องกับเม็ดเลือดแดง จึงไม่ควรสรุปสาเหตุจากสีผิวเพียงอย่างเดียว ให้ดูสีริมฝีปาก เยื่อบุในปาก ฝ่ามือ และอาการโดยรวมประกอบเสมอ

มือและเท้าเขียวคล้ำในช่วงแรกหลังคลอดพบได้ตามปกติ เกิดจากการไหลเวียนเลือดบริเวณปลายมือปลายเท้าที่ยังปรับตัวไม่เต็มที่ มักเห็นชัดขึ้นเวลาตัวเย็น วิธีดูแลคือทำให้ลูกอบอุ่นพอดี แล้วสังเกตสีบริเวณลิ้นและเยื่อบุในปากร่วมด้วย ถ้าลิ้นยังชมพูและลูกหายใจปกติ มักต่างจากภาวะเขียวส่วนกลาง

แต่ถ้าริมฝีปาก ลิ้น หรือเยื่อบุในปากเขียวหรือเทา นั่นคือคนละเรื่องกัน ภาวะนี้อาจสัมพันธ์กับระดับออกซิเจนในเลือดที่ไม่เพียงพอ จึงต้องได้รับการประเมินทันที โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับหายใจผิดปกติ ซึม หรือดูดนมไม่ไหว

ให้จำสั้น ๆ ว่า มือเท้าเขียวไม่เท่ากับลิ้นเขียว และให้เช็กลิ้นกับเยื่อบุในปากเสมอก่อนตัดสินใจว่าจะรอดูหรือจะไป

ผื่นแดงทารกแรกเกิดพบได้บ่อย ลักษณะมักเป็นจุดหรือตุ่มเล็กสีขาวถึงเหลือง มีผิวแดงล้อมรอบ ดูแลโดยไม่บีบ ไม่แกะ และดูแลผิวตามปกติ แต่ถ้ามีไข้ ซึม ผื่นเป็นแผลหรือตุ่มน้ำ หรือดูแตกต่างจากลักษณะที่อธิบายไว้ ควรให้แพทย์ตรวจ

ปานสีน้ำเงินเทาแต่กำเนิดเกิดจากเซลล์สร้างเม็ดสีอยู่ในชั้นผิวที่ลึก มักพบบริเวณก้นหรือหลังส่วนล่าง โดยทั่วไปเป็นปานที่พบได้ตามปกติ ไม่ต้องทายาหรือนวด และมักค่อย ๆ จางลงเมื่อโตขึ้น การถ่ายภาพหรือบันทึกตำแหน่งไว้ตั้งแต่แรกเกิดจะช่วยแยกออกจากรอยช้ำที่เกิดภายหลังได้ง่ายขึ้น

ผิวเป็นลายด่างคล้ายหินอ่อนเกิดจากหลอดเลือดเล็ก ๆ ที่ผิวหนังยังปรับการหดและขยายได้ไม่สมบูรณ์ จึงเห็นเป็นลายชมพูม่วงชัดเมื่อทารกตัวเย็น ดูแลให้อบอุ่นพอดีแล้วสังเกตว่าลายค่อย ๆ จางลงหรือไม่ ส่วนภาวะผิวแดงครึ่งตัวอีกครึ่งสีอ่อนเป็นการเปลี่ยนแปลงชั่วคราวของการควบคุมหลอดเลือดที่ผิวหนัง มักหายเองภายในไม่กี่นาทีและอาจเกิดเวลาทารกนอนตะแคง

ทั้งสองอย่างนี้ ถ้าสีไม่กลับเป็นปกติ หรือมีซึม หายใจผิดปกติ หรืออาการอื่นร่วมด้วย ให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมิน