ใจของแม่
อดนอน
ลูกตื่นทั้งคืนจนพ่อแม่แทบไม่ได้นอน รวมเรื่องความปลอดภัยที่ต้องระวังเมื่อง่วงจัด วิธีแบ่งเวร
ช่วงแรก
อาการเหล่านี้มากกว่าความเหนื่อยจากการอดนอน อย่ารอถึงวันนัด
โทร 1669 ทันที
- มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก
- ได้ยิน
เสียงหรือเห็นภาพที่คนอื่นไม่ได้ยินหรือไม่เห็น หรือสับสนมาก - ลูกหายใจลำบาก ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ ปลุกไม่ค่อยตื่น หรือตัวอ่อนปวกเปียก
ควรบอก
- รู้สึกเศร้า สิ้นหวัง ไม่สนุกกับสิ่งที่เคยชอบ แยกตัว หรือไม่อยากดูแลลูก
- อารมณ์หม่นหรือกังวลที่เริ่ม
หลังคลอด ยังไม่ดีขึ้นเมื่อพ้น 2 สัปดาห์ หลังคลอด หรือแย่ลงเรื่อย ๆ - นอนไม่หลับแม้ลูกหลับอยู่และมีคนช่วยดูลูกแล้ว หรือรู้สึกเหนื่อยตลอดเวลาไม่ว่าจะได้พักเท่าไร
สัญญาณที่ต้องขอความช่วยเหลือทันที
อาการต่อไปนี้มากกว่าความเหนื่อยจากการอดนอน ถ้าเกิดกับคุณแม่ คุณพ่อ หรือคนในบ้านที่ช่วยเลี้ยง ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที และให้ผู้ใหญ่อีกคนดูแลลูกระหว่างนั้น
- มีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง หรือกลัวว่าตัวเองจะทำร้ายลูก
- ได้ยิน
เสียงหรือเห็นภาพที่คนอื่นไม่ได้ยินหรือไม่เห็น หรือเชื่อในเรื่องที่คนรอบตัวบอกว่าไม่จริง - นอนไม่หลับเลย ร่วมกับรู้สึกคึกหรือพลุ่งพล่านผิดปกติ หรือสับสนมาก อาการแบบนี้มักเริ่มอย่างกะทันหันในช่วง 2 สัปดาห์แรก
หลังคลอด และคนที่เป็นอาจไม่รู้ตัว คนในบ้านจึงต้องช่วยสังเกต
ง่วงจัดขณะดูแลลูก ต้องระวังอะไรบ้าง
คนที่อดนอนมาหลายคืนอาจเผลอหลับขณะอุ้มหรือให้นมลูกได้โดยไม่ตั้งใจ ข้อต่อไปนี้จึงสำคัญกว่าเคล็ดลับ
- ห้ามหลับบนโซฟาหรือเก้าอี้นวมพร้อมลูก ถ้ารู้สึกว่าตาจะปิดระหว่างอุ้มหรือให้นม ให้วางลูกลงในที่นอนของเขาเอง หรือส่งให้ผู้ใหญ่ที่ตื่นอยู่
- ถ้าให้นม
กลางคืนบนเตียงของคุณ ให้เก็บหมอนและผ้าห่มออกจากฝั่งที่ลูกอยู่ตั้งแต่ก่อนเริ่ม ให้นมเสร็จแล้ววางลูก กลับที่นอนของเขาก่อนที่คุณจะหลับ ถ้าเผลอหลับไป ให้วาง กลับทันทีที่ตื่น - คืนที่คุณเหนื่อยจัด ดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ หรือกินยาที่ทำให้ง่วง ไม่ควรนอนเตียงเดียวกับลูก คนที่มาช่วยเวร
กลางคืน เช่น ปู่ย่าตายาย ก็ต้องใช้กติกาเดียวกัน - ถ้าลูกหลับไปใน
คาร์ซีท รถเข็น เปลไกว หรือเป้อุ้ม ให้ย้ายลงที่นอนที่แน่นและเรียบในท่านอนหงายโดยเร็ว
ง่วงมากอย่าขับรถ
การหลับในเพียงไม่กี่วินาทีก็ทำให้เสียการควบคุมรถได้ ช่วงที่อดนอนหนัก ให้คนอื่นขับ หรือใช้รถรับจ้างไปนัดตรวจของแม่และลูกแทน
- สัญญาณว่าง่วงเกินกว่าจะขับ คือหนังตาหนัก หาวหรือขยี้ตาบ่อย จำไม่ได้ว่าเพิ่งขับผ่านช่วงไหนมา หรือรถส่ายออกนอกเลน
- ถ้าต้องเปิดกระจก เปิดเพลงดัง หรือหยิกตัวเองเพื่อให้ตื่น แปลว่าง่วงจนอันตรายแล้ว ให้หาที่จอดที่ปลอดภัยแล้วหยุดขับ
แบ่งเวร
ทารกแรกเกิดยังไม่แยก
- ถ้าลูกกินนมผงหรือนมผสม ผู้ใหญ่อีกคนรับมื้อ
กลางคืนสลับกันได้ เช่น คนหนึ่งรับช่วงหัวค่ำ อีกคนรับช่วงดึกไปจนเช้า - ถ้าลูกกินนมแม่ อีกคนช่วยทุกอย่างที่เหลือได้ ทั้งอุ้มลูกมาส่ง เปลี่ยนผ้าอ้อม จับเรอ และวางลูก
กลับที่นอน ตอนเช้าก็รับลูกไปดูแลให้แม่ได้นอนต่ออีกช่วง - เมื่อการให้นมแม่เข้าที่แล้ว อีกคนอาจป้อนนมแม่ที่ปั๊มเก็บไว้เป็นบางมื้อในตอน
กลางคืน - ถ้าเลี้ยงลูกคนเดียว ลองขอให้ญาติหรือเพื่อนมาอยู่ด้วยสักสองสามวัน เพื่อให้คุณได้นอนมากขึ้น
หาเวลานอนเพิ่มในแต่ละวัน
- งีบตอนที่ลูกหลับ แม้เป็นตอน
กลางวัน งานบ้านรอได้ ถ้ากลัวหลับยาวเกินไปให้ตั้งนาฬิกาปลุกไว้ - เมื่อมีคนถามว่าช่วยอะไรได้บ้าง ให้บอกเป็นงานที่ชัดเจน เช่น ดูลูกสักพักให้คุณได้งีบ ทำอาหาร ซักผ้า หรือดูแลลูกคนโต ส่วนคนที่มาเยี่ยม บอกได้ตรง ๆ ว่าช่วงนี้ขอให้มาไม่นาน
- ออกไปเดินเบา ๆ ทุกวันตามที่ร่างกายไหว ช่วยให้รู้สึกเหนื่อยน้อยลงได้ ถ้าเพิ่งผ่าคลอด ให้เพิ่มกิจกรรมตามที่แพทย์อนุญาต
- อย่าหายานอนหลับหรือยาที่ทำให้ง่วงมากินเอง ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ โดยเฉพาะถ้ายังให้นมลูก
เมื่อไรควรปรึกษา
ความเหนื่อยต่อไปนี้ควรบอก
- นอนไม่หลับแม้ลูกหลับอยู่และมีคนช่วยดูลูกแล้ว หรือรู้สึกเหนื่อยตลอดเวลาไม่ว่าจะได้พักเท่าไร
- รู้สึกเศร้า สิ้นหวัง ไม่สนุกกับสิ่งที่เคยชอบ นอนมากผิดปกติ กินผิดไปจากเดิม แยกตัว หรือไม่อยากดูแลลูก
- อารมณ์หม่นหรือกังวลที่เริ่ม
หลังคลอด ยังไม่ดีขึ้นเมื่อพ้น 2 สัปดาห์ หลังคลอด หรือแย่ลงเรื่อย ๆ - คุณพ่อหรือคู่ก็เป็นภาวะซึมเศร้าหลังมีลูกได้เช่นกัน ถ้าอยากคุยกับผู้เชี่ยวชาญ โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
- มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก ได้ยิน
เสียงหรือเห็นภาพที่คนอื่นไม่ได้ยินหรือไม่เห็น หรือสับสนมาก ให้โทร 1669 ทันที - ถ้าเผลอหลับไปพร้อมลูก แล้วตื่นมาพบว่าลูกหายใจลำบาก ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ ปลุกไม่ค่อยตื่น หรือตัวอ่อนปวกเปียก ให้โทร 1669 ทันที
อ้างอิง
- NHS (สหราชอาณาจักร) · Sleep and tiredness after having a baby
- NHS (สหราชอาณาจักร) · Sudden infant death syndrome (SIDS)
- NHS (สหราชอาณาจักร) · Postnatal depression
- NHS (สหราชอาณาจักร) · Postpartum psychosis
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) · How to Keep Your Sleeping Baby Safe: AAP Policy Explained
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) · For Sleep-Deprived New Parents, These "Gifts" Can Be Priceless
- Safe to Sleep, NICHD (สหรัฐอเมริกา) · Ways to Reduce Baby's Risk
- CDC / NIOSH (สหรัฐอเมริกา) · Module 11. Driving (Drowsy Driving, Warning Signs, Preventing Crashes)
- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ · แพทย์ รพ.ธรรมศาสตร์ฯ แนะ ‘ครอบครัว’ สังเกต 5 อาการเสี่ยง ‘ซึมเศร้า’ ของแม่
หลังคลอด - คณะแพทยศาสตร์โรง
พยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล (รามา แชนแนล) · ภาวะซึมเศร้า หลังคลอด โรคที่คุณแม่หลายคนต้องเผชิญ - กรมประชาสัมพันธ์ · กรมสุขภาพจิต มีสายด่วน 1323 ตลอด 24 ชม.
ปรับปรุงล่าสุด
บทความที่เกี่ยวข้อง
ที่มาของข้อมูลหน้านี้
- ปรับปรุงล่าสุด
- ปรับปรุงล่าสุด · เรียบเรียงโดยทีมเนื้อหา DekNurse
- เรียบเรียงโดยอ้างอิงจาก