อดนอนหลังคลอด เลี้ยงลูกจนแทบไม่ได้นอน รับมืออย่างไร

สัญญาณที่ต้องขอความช่วยเหลือทันที

• มีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง หรือกลัวว่าตัวเองจะทำร้ายลูก
• ได้ยินเสียงหรือเห็นภาพที่คนอื่นไม่ได้ยินหรือไม่เห็น หรือเชื่อในเรื่องที่คนรอบตัวบอกว่าไม่จริง
• นอนไม่หลับเลย ร่วมกับรู้สึกคึกหรือพลุ่งพล่านผิดปกติ หรือสับสนมาก อาการแบบนี้มักเริ่มอย่างกะทันหันในช่วง 2 สัปดาห์แรกหลังคลอด และคนที่เป็นอาจไม่รู้ตัว คนในบ้านจึงต้องช่วยสังเกต

• เบบี้บลูส์กับซึมเศร้าหลังคลอด ต่างกันอย่างไร

ง่วงจัดขณะดูแลลูก ต้องระวังอะไรบ้าง

• ห้ามหลับบนโซฟาหรือเก้าอี้นวมพร้อมลูก ถ้ารู้สึกว่าตาจะปิดระหว่างอุ้มหรือให้นม ให้วางลูกลงในที่นอนของเขาเอง หรือส่งให้ผู้ใหญ่ที่ตื่นอยู่
• ถ้าให้นมกลางคืนบนเตียงของคุณ ให้เก็บหมอนและผ้าห่มออกจากฝั่งที่ลูกอยู่ตั้งแต่ก่อนเริ่ม ให้นมเสร็จแล้ววางลูกกลับที่นอนของเขาก่อนที่คุณจะหลับ ถ้าเผลอหลับไป ให้วางกลับทันทีที่ตื่น
• คืนที่คุณเหนื่อยจัด ดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่ หรือกินยาที่ทำให้ง่วง ไม่ควรนอนเตียงเดียวกับลูก คนที่มาช่วยเวรกลางคืน เช่น ปู่ย่าตายาย ก็ต้องใช้กติกาเดียวกัน
• ถ้าลูกหลับไปในคาร์ซีท รถเข็น เปลไกว หรือเป้อุ้ม ให้ย้ายลงที่นอนที่แน่นและเรียบในท่านอนหงายโดยเร็ว

ง่วงมากอย่าขับรถ

• สัญญาณว่าง่วงเกินกว่าจะขับ คือหนังตาหนัก หาวหรือขยี้ตาบ่อย จำไม่ได้ว่าเพิ่งขับผ่านช่วงไหนมา หรือรถส่ายออกนอกเลน
• ถ้าต้องเปิดกระจก เปิดเพลงดัง หรือหยิกตัวเองเพื่อให้ตื่น แปลว่าง่วงจนอันตรายแล้ว ให้หาที่จอดที่ปลอดภัยแล้วหยุดขับ

แบ่งเวรกลางคืนกับคู่หรือคนในบ้าน

• ถ้าลูกกินนมผงหรือนมผสม ผู้ใหญ่อีกคนรับมื้อกลางคืนสลับกันได้ เช่น คนหนึ่งรับช่วงหัวค่ำ อีกคนรับช่วงดึกไปจนเช้า
• ถ้าลูกกินนมแม่ อีกคนช่วยทุกอย่างที่เหลือได้ ทั้งอุ้มลูกมาส่ง เปลี่ยนผ้าอ้อม จับเรอ และวางลูกกลับที่นอน ตอนเช้าก็รับลูกไปดูแลให้แม่ได้นอนต่ออีกช่วง
• เมื่อการให้นมแม่เข้าที่แล้ว อีกคนอาจป้อนนมแม่ที่ปั๊มเก็บไว้เป็นบางมื้อในตอนกลางคืน
• ถ้าเลี้ยงลูกคนเดียว ลองขอให้ญาติหรือเพื่อนมาอยู่ด้วยสักสองสามวัน เพื่อให้คุณได้นอนมากขึ้น

• ทารกนอนวันละกี่ชั่วโมง และทำไมลูกตื่นทั้งคืน
• เริ่มปั๊มนมเมื่อไร และปั๊มอย่างไรให้ได้ผล

หาเวลานอนเพิ่มในแต่ละวัน

• งีบตอนที่ลูกหลับ แม้เป็นตอนกลางวัน งานบ้านรอได้ ถ้ากลัวหลับยาวเกินไปให้ตั้งนาฬิกาปลุกไว้
• เมื่อมีคนถามว่าช่วยอะไรได้บ้าง ให้บอกเป็นงานที่ชัดเจน เช่น ดูลูกสักพักให้คุณได้งีบ ทำอาหาร ซักผ้า หรือดูแลลูกคนโต ส่วนคนที่มาเยี่ยม บอกได้ตรง ๆ ว่าช่วงนี้ขอให้มาไม่นาน
• ออกไปเดินเบา ๆ ทุกวันตามที่ร่างกายไหว ช่วยให้รู้สึกเหนื่อยน้อยลงได้ ถ้าเพิ่งผ่าคลอด ให้เพิ่มกิจกรรมตามที่แพทย์อนุญาต
• อย่าหายานอนหลับหรือยาที่ทำให้ง่วงมากินเอง ให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเสมอ โดยเฉพาะถ้ายังให้นมลูก

เมื่อไรควรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์

• นอนไม่หลับแม้ลูกหลับอยู่และมีคนช่วยดูลูกแล้ว หรือรู้สึกเหนื่อยตลอดเวลาไม่ว่าจะได้พักเท่าไร
• รู้สึกเศร้า สิ้นหวัง ไม่สนุกกับสิ่งที่เคยชอบ นอนมากผิดปกติ กินผิดไปจากเดิม แยกตัว หรือไม่อยากดูแลลูก
• อารมณ์หม่นหรือกังวลที่เริ่มหลังคลอด ยังไม่ดีขึ้นเมื่อพ้น 2 สัปดาห์หลังคลอด หรือแย่ลงเรื่อย ๆ
• คุณพ่อหรือคู่ก็เป็นภาวะซึมเศร้าหลังมีลูกได้เช่นกัน ถ้าอยากคุยกับผู้เชี่ยวชาญ โทรสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง
• มีความคิดทำร้ายตัวเองหรือลูก ได้ยินเสียงหรือเห็นภาพที่คนอื่นไม่ได้ยินหรือไม่เห็น หรือสับสนมาก ให้โทร 1669 ทันที
• ถ้าเผลอหลับไปพร้อมลูก แล้วตื่นมาพบว่าลูกหายใจลำบาก ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ ปลุกไม่ค่อยตื่น หรือตัวอ่อนปวกเปียก ให้โทร 1669 ทันที