เต้านมคัด ท่อน้ำนมอุดตัน ทำอย่างไรเมื่อคลำเจอก้อนแข็ง

แยกสามอย่างนี้ออกจากกันก่อน

• เต้าคัด คือตึงแข็งทั้งเต้า มักเป็นทั้งสองข้าง พบบ่อยในวันที่ 3–5 หลังคลอด ผิวตึงจนลูกงับลานนมไม่ติด
• ท่อน้ำนมอุดตัน คือคลำได้ก้อนเฉพาะจุด กดเจ็บ ผิวอาจแดงเป็นหย่อมเล็ก ๆ แต่ไม่มีไข้
• เต้านมอักเสบ คือแดงร้อนเป็นบริเวณกว้าง ร่วมกับไข้ หนาวสั่น และปวดเมื่อยทั้งตัวเหมือนเป็นไข้หวัดใหญ่

สิ่งที่ช่วยได้จริงใน 24 ชั่วโมงแรก

• ระบายน้ำนมต่อไป โดยให้ลูกดูดข้างที่มีปัญหาบ่อยขึ้น การระบายคือการรักษาหลัก ห้ามหยุดให้นม
• จัดท่าให้คางลูกชี้ไปทางก้อน เพราะแรงดูดแรงที่สุดฝั่งที่คางอยู่
• ประคบอุ่นสั้น ๆ ก่อนมื้อเพื่อให้น้ำนมไหล และประคบเย็นหลังมื้อเพื่อลดบวม
• ถ้าเต้าคัดจนลูกงับไม่ติด ให้บีบน้ำนมออกด้วยมือเล็กน้อยจนลานนมนุ่มพอก่อนเข้าเต้า
• พักผ่อนให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ และดื่มน้ำให้เพียงพอ

สิ่งที่คนทำบ่อยแต่ทำให้แย่ลง

• นวดแรงหรือกดลึกลงบนก้อน ทำให้เนื้อเยื่อบวมมากขึ้นและเจ็บนานขึ้น ให้ลูบเบา ๆ จากด้านนอกเข้าหาหัวนมแทน
• หยุดให้นมข้างที่เจ็บ ทำให้น้ำนมยิ่งค้าง อาการยิ่งลุกลาม
• ปั๊มจนเกลี้ยงเต้าทุกครั้ง ทำให้ร่างกายผลิตเพิ่มตามและวนกลับมาคัดซ้ำ ให้ปั๊มพอให้สบายตัวเท่านั้น
• ใส่เสื้อชั้นในมีโครงหรือรัดแน่น รวมถึงนอนทับข้างที่มีปัญหา

ป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

• ไม่เว้นมื้อนมนานเกินไป โดยเฉพาะช่วงกลางคืนที่หลายคนข้ามมื้อ
• สลับท่าให้นมเพื่อระบายทุกส่วนของเต้า
• แก้การเข้าเต้าให้ลูกดูดได้ลึก เพราะการระบายที่ไม่หมดคือต้นเหตุที่พบบ่อยที่สุด
• ถ้าจะหย่านมหรือลดรอบปั๊ม ให้ค่อย ๆ ลดทีละมื้อ ไม่หยุดทันที

• ท่อน้ำนมอุดตันและเต้านมอักเสบ แบบละเอียด
• หัวนมแตกและเจ็บหัวนม
• แก้ท่าเข้าเต้าให้ลูกดูดได้ลึก

เมื่อไรควรปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์

• มีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ร่วมกับเต้านมแดงร้อน ควรพบแพทย์ในวันนั้น
• อาการไม่ดีขึ้นเลยภายใน 24 ชั่วโมงหลังดูแลเบื้องต้น หรือแย่ลงเร็ว
• คลำได้ก้อนที่นิ่มลงเรื่อย ๆ คล้ายมีน้ำอยู่ข้างใน หรือมีหนองหรือเลือดออกทางหัวนม
• ผิวบริเวณนั้นบวมแดงลามกว้างขึ้นทุกชั่วโมง
• ในระหว่างนี้ ถ้าลูกเริ่มไม่ดูดนม ซึมลง หรือมีไข้ร่วมด้วย ให้พาลูกไปพบแพทย์ด้วยเช่นกัน